آشنایی با گبه هنر دست عشایر لر و قشقایی

آشنایی با گبه هنر دست عشایر لر و قشقایی

آشنایی با هنر گبه به تعریف ویکی پدیا :

گبه یکی از انواع زیراندازها است. گبه یا قالیچه خرسک فرشی از جنس قالی است که معمولاً در اندازه کوچک توسط عشایر لر و قشقایی بافته می‌شود.‌گبه پرزهای بلند دارد و در بافت آن شمار پود بیشتری به کار می‌رود که تأثیر چشمگیری بر نرمی گبه می‌گذارد. تعداد پود برخی از گبه‌ها گاهی از سه تا هشت پود در هر رج و بلندی پرزها گاهی تا یک سانتی‌متر هم می‌رسد.وزن گبه به‌طور متوسط در هر متر مربع ۳ کیلوگرم می‌باشد.

حالا که با تعریف گبه آشنا شدید در ادامه به معرفی تاریخچه آن میپردازیم پس با ما همراه باشید :

همانطور که گفته شد گبه نوعی فرش است که ضخامت بییشتری از فرش های معمولی دارد.یکی از دلایل این نامگذاری همین ضخامت بیشتر گبه نسبت به فرش است که گفته میشود برای محافظت در مقابل سرما به این شکل بافته میشده.تاریخچه این محصول را میتوان به حتی به زمان های انسان اولیه مربوط دانست که در آن دوره با ترکیب پوست و پشم حیوانات اهلی، زیرانداز برای خود تهیه میکردن

گبه یا قالیچه خرسک

نام دیگر گبه قالیچه خرسک است.سایز این محصول کوچکتر از فرش میباشد و البته ضخامت بیشتری نسبت به فرش دارد.این محصول هنر دست عشایر لر، بوشهر، شیراز، خراسان و فارس میباشد.گفته میشود که قدمت دار ترین شهر ایران که این هنر را عرضه میکند استان فارس است که توسط ایل های متفاوتی تولید میشود.این استان قدمتی نزدیک به 150 سال در این هنر دارد.از جمله ایل های استان فارس میتوان به به ایل بختیاری، قشقایی، ممسنی، خمسه اشاره کرد.هنر گبه بافی ایل قشقایی این استان شهرتی جهانی دارد و در بازار های داخلی و خارجی بسیار معتبر و شناخته شده است.

طرح‌های متنوع گبه از گذشته تا امروز

در گذشته از آنجا که طرح و نقشه برای بافت فرش یا گبه وجود نداشت، بیشتر بافندگان با طرح هایی که در ذهن خود میپروراندند این هنر را به سرانجام میرساندند.این موضوع باعث شده بود تا طرح ها زیاد متنوع نباشند.اما این کم بودن تنوع طرحها باعث نمیشد که گرمای بازار گبه کاهش یابد.بیشتر طرح ها در گذشته الهام گرفته از طبیعت (مثل گلها،مناظر،حیوانات و ...) بودند. در ادامه شما را با لیستی از طرح های مهم و شناخته شده هنر گبه بافی آشنا میکنیم :

طرح شیر :

مهم‌ترین طرحی که در میان عشایر بافته شده نقش شیر می‌باشد که تنها نقش مشترک بین بافندگان مناطق مختلف بوده‌است.

طرح خشتی یا قابی شکل :

این طرح از کابردی‌ترین نقش‌های گبه است و مورد علاقه بافندگان فارس و بختیاری بوده‌است. اساس آن شامل طرح‌هایی با قاب‌های منظم می‌باشد که هر یک از قاب‌ها به صورت جداگانه طرحی هماهنگ با قاب‌های دیگر دارد. نقوش به کار رفته در قاب‌ها عبارتند از : طرح‌های هندسی، طرح درخت گل و مرغ، خاتم کاری و نقش‌های ستاره‌ای که قاب‌ها را زینت بخشیده‌است.

طرح حوض گبه

این نقش شامل ترنجی در وسط است که گلی را نشان می‌دهد که از اطراف آن گل‌ها و غنچه‌هایی دیگر گسترش یافته‌است.

طرح گل گبه

به نقش گل رز در گبه طرح گل گبه می‌گویند.

طرح ایلاتی

این طرح برگرفته از طبیعت اطراف عشایر است و کاملاً ذهنی است و بیشتر در میان قاب‌های لوزی، دایره، مربع، مستطیل و بیضی قرار می‌گیرد که هر یک از آن‌ها با طرح‌های با اصالت ایرانی مزین شده‌اند.

طرح درخت

درخت در زندگی آدمیان جایگاه مهمی داشته‌است که در این میان درخت سرو که نماد شادی و بید مجنون که نماد غم و اندوه بوده‌است بیشترین کاربرد را داشته‌است.

طرح راه راه

این طرح به گونه‌های متفاوت توسط بافندگان به کار می‌رود. جهت این راه‌ها اغلب به صورت عمودی و اریب است و گاهی نیز از جهت افقی استفاده می‌کنند.

طرح خانه در هم

در دل این نقش مفهومی عرفانی مورد نظر است. این خانه‌های در هم شده و یکنواخت تصویری انتزاعی از مراحل زندگی را نمایان می‌کند که آغاز آن از عالم هستی است و پایان آن به گوهر ذات و وجود منتهی می‌شود.

طرح کف ساده

این گبه‌ها سفره‌های بدون نقش را در برابر ذهن مجسم می‌نمایند. این بی نقشی خانه‌های محقر روستاییان و زمین بی محصول آن‌ها را نمایان می‌کند. نقش‌های دیگری نیز در گبه استفاده می‌شوند که عبارتند از: عنکبوت، لوزی لوزی، لوزی‌های سوار برهم، زیگ زاگ، چهار گوشه، محراب، حیوانات وانسان.

..
ارسال نظر