Loading...

اگزما چیست

|
اگزما چیست
اگزما چیست؟

واژه‌ی اگزما به مجموعه‌ای از شرایط که نشان دهنده‌ی تغییرات مشابه پوستی است گفته می‌شود. کلمه‌ی اگزما ریشه‌ی یونانی دارد و به معنی ( التهاب، جوشیدن و تورم) است. هر کسی که مبتلا به اگزمای حاد است به‌خوبی می‌داند که معنای این واژه چه‌قدر مناسب می‌باشد. در اگزمای حاد ( کوتاه مدت)، التهاب شدید باعث تشکیل تاول‌های کوچک در سطح پوست می‌شود که به راحتی می‌ترکند و یا سر باز می‌کنند و از درون آن‌ها مایعی به بیرون تراوش می‌گردد حتی اگر در سطح پوست نیز تاولی تشکیل نشده باشد، در زیر میکروسکوپ، در آن قسمتی از پوست که درگیر است، تجمع مایع در بین سلول‌های پوست دیده شده و سلول‌ها از هم فاصله می‌گیرند که به آن نمای اسفنجی می‌دهد. از این رو پزشکان واژه‌ی اسپونژیوزیس (Spongiosis) را به‌کار می‌برند. در تمامی اگزماها این نمای اسفنجی همراه با درجات مختلفی از التهاب اطراف عروق خونی سطحی، مشاهده می‌شود. این عروق خونی متسع شده و باعث گرمی و قرمزی پوست می‌شوند.

1- آیا راه ساده‌ای برای طبقه‌بندی اگزما وجود دارد؟

متأسفانه خیر. دلایل مختلفی برای ایجاد اگزما وجود دارد. بعضی از علت‌ها از دنیای بیرون سرچشمه می‌گیرند مانند مواد حساسیت‌زا، مواد آلرژی‌زا و عفونت‌های باکتریایی و بعضی دیگر از درون بدن ناشی می‌شوند که درون‌زا (intrinsic) نامیده می‌شوند و شامل آتوپی ( داشتن استعداد ژنتیکی نسبت به ابتلا به اگزما، آسم و تب یونجه)، فشار بالا در عروق پاها و واکنش به‌عوامل استرس‌زای محیطی است. بسیاری از این عوامل می‌توانند در یک فرد به‌طور هم‌زمان بروز کنند. بنابراین می‌توان به تمامی این عوامل یک نام عمومی را اختصاص داد. برای طبقه‌بندی اگزما، اغلب به‌مدت زمانی‌که اگزما ایجاد شده است توجه می‌گردد. واژه‌ی ”حاد“ زمانی به‌کار می‌رود که اگزما به سرعت و در مدت زمانی کوتاه ایجاد شده باشد، که البته می‌تواند خیلی شدید ظاهر شود. در مقابل، واژه‌ی ”مزمن“، به اگزمایی گفته می‌شود که مدت زمانی طول می‌کشد تا ظاهر شود.

اگزما را می‌توان به‌صورت زیر نیز طبقه‌بندی کرد:

1- به دلیل عوامل خارجی ایجاد شود (اگزوژن).

· محرک‌ها: عوامل شیمیایی مختلف مثل پاک کننده‌های صابونی.

· عوامل فیزیکی: مالش، سایش و اصطکاک طولانی مدت، نورخورشید و نورهای ماوراء بنفش مصنوعی (UV).

· آلرژیک: سیستم ایمنی بدن به بعضی از موادی که در تماس با پوست هستند و یا مواد غذایی واکنش نشان می‌دهد.

2- به‌دلیل عوامل داخلی و سایر عوامل ایجاد شود (آندوژن).

· درماتیت آتوپیک: اغلب با تب یونجه، آسم و غذاهای آلرژی‌زا همراه است.

· درماتیت سبورئیک: در ارتباط با قارچ‌های پوستی با الگوی خاصی همراه است.

· اگزمای دیسکوئید (مدور): واژه‌ی توصیفی برای زخم‌های اگزمایی گرد و دیسکی شکل است که علت مشخصی ندارند .

· اگزمای واریسی/وریدی/ استاز/ جاذبه‌ای: اصطلاحاتی که در ارتباط با اگزمای پاها استفاده می‌شوند. در این طبقه‌بندی اندام‌های تحتانی دارای مشکلات عروقی مثل مشکلات جریان‌خون و فشارخون در عروق و وریدهای سطحی هستند که این وریدها می‌توانند واریسی شوند.

· آستئاتیک2: معمولاً در افراد مسن و در محیط‌های خشک به‌علت شستن و خشک کردن بیش از حد ایجاد می‌شود. پوست، ظاهری شبیه سنگ فرش‌های فاصله‌دار از هم، به خود می‌گیرد.

· پمفلیکس3: تاول‌های خارش‌دار بسیار ریز بر روی پوست دست‌ها و پاها.

· درماتیت عصبی (لیکن سیمپلکس) 4: اغلب لیکن سیمپلکس نامیده می‌شود که به‌علت خارش و مالش شدید و دایمی پوست ایجاد می‌شود.

2- آیا اگزما همان درماتیت ( التهاب پوست) است؟

بله و خیر!

درماتیت، یک واژه‌ی بسیار کلی است که انواع مختلفی از التهاب‌های پوستی را شامل می‌شود. تمامی اگزماها، درماتیت هستند و انواع مختلف اگزماها اغلب با واژه‌ی درماتیت همراه هستند ( این واژه بیشتر در ایالات متحده کاربرد دارد). در گذشته به اگزماهایی که بر اثر تماس با آلرژن‌ها و مواد حساسیت‌زا در محل‌کار ایجاد می‌شد، ”درماتیت تماسی“ می‌گفتند. برای بعضی از انواع اگزماها، به کار بردن واژه‌ی درماتیت بسیار شایع است. برای مثال درماتیت دیاپر (پوشک بچه)، درماتیت نوری و درماتیت عصبی. برای بعضی از انواع دیگر همانند اگزمای آستئاتوتیک، کاربرد واژه‌ی اگزما نسبت به درماتیت ارجحیت دارد. در بعضی دیگر نیز مانند سبورئیک و دیسکوئید (مدور)، اگزما و درماتیت به جای هم استفاده می‌شوند.

3- اگزمای آتوپیک5 چیست؟

اگزمای آتوپیک از واژه‌ی آتوپی (Atopy) می‌آید. آتوپی، شامل نوعی واکنش افزایش حساسیت است که در آن سیستم ایمنی بدن با واکنش در مقابل انواعی از آنتی ژن‌های محیطی و در نتیجه افزایش تولید ایمونوگلوبولین‌های ( پادتن) نوع E (IgE) باعث ایجاد تغییرات پوستی می‌گردد. 75 درصد موارد در سنین قبل از 6 ماهگی بروز می‌کند و این مقدار تا قبل از 5 سالگی به 90 درصد افزایش می‌یابد. متخصصین عقیده دارند که 3 درصد از شیرخواران ( از تولد تا 2 سالگی) به آن مبتلا می‌شوند. و این حساسیت تا سال‌های متمادی نیز باقی می‌ماند. حدود 60 تا 70 درصد بچه‌های مبتلا شده تا اوایل نوجوانی بهبود می‌یابند (یعنی عوارض اگزما ایجاد نمی‌شود) و در دوران خاموشی ( نهفتگی) به سر می‌برند. اگر چه ممکن است که این حساسیت دوباره در آن‌ها عود کند و حتی ممکن است که این افراد همیشه از خشکی پوست رنج ببرند. در واقع بیماری درماتیت آتوپیک بیماری مزمنی است که با دوره‌های عود و خاموشی همراه می‌باشد. الگوی قرمزی و بثورات پوستی با افزایش سن متغیر است:

· در دوران شیرخوارگی ( از تولد تا 2 سالگی): اغلب به‌صورت دلمه و تاول‌های قرمز معمولاً بر روی صورت ایجاد می‌شود. تعداد کم اما قابل توجهی از شیرخواران این بثورات را در نقاط دیگری از بدن خود دارند. ناحیه‌ی پوشک کودک معمولاً گرفتار نیست.

· در سال‌های کودکی ( از 2 تا 12 سالگی): شایع‌ترین محل‌هایی که درماتیت آتوپیک در این سنین، بروز می‌کند التهاب در نواحی مفصلی بدن مانند زانوها، آرنج‌ها، مچ‌های دست و پا است. پوست در این نواحی ضخیم، خشک و پوسته پوسته می‌شود و نمای چرمی به خود می‌گیرد. این الگو در دوران جوانی نیز با افزایش چرمی شدن ادامه می‌یابد. در این دوران نواحی تنه، بدن و دست‌ها بیشتر گرفتار می‌شوند.

4- کارشناس بهداشت می‌گوید که فرزند شیرخوار من دچار کلاه گهواره‌ای6 (نوعی اگزما) ، شده است. آیا این گفته صحت دارد؟

بله. کلاه گهواره‌ای نوعی اگزما است که اگزمای سبورئیک نام دارد. این نوع اگزما می‌تواند شیرخواران را مبتلا کند و ابتلای آن در اواخر دوران کودکی نادر است و در پسرها بیشتر بروز می‌کند. الگوهای مختلفی دارد اما اغلب در نواحی پوست سر و صورت و محل پوشک (napLcin) در کودکان ظاهر می‌شود. بثورات به گونه‌ای است که احساس خارش شدیدی ایجاد نمی‌کند. بنابراین نوزاد شما خود را زیاد نمی‌خاراند. سه الگوی اصلی و شایع آن عبارت‌اند از:

1- بثورات قرمز و پوسته ریزی در سر، گوش‌ها، اطراف بینی، شیار بینی- دهانی و ابروها مشاهده می‌شود. این بثورات اغلب با اگزمای مجرای گوش و هم‌چنین پلک‌ها همراه هستند و این الگو همان کلاه گهواره‌ای است که کارشناس بهداشت به آن اشاره کرده است.

2- در وسط قفسه‌ی سینه و قسمت فوقانی کمر، بثورات قرمز، پوسته‌پوسته و خشک ظاهر می‌شود که گاهی با بروز شدید جوش و برآمدگی‌هایی در اطراف فولیکول‌های مو همراه می‌باشند.

3- الگوی داخل چین‌ها که زیر بغل، ناف و کشاله‌های ران را مبتلا می‌کند. هم‌چنین می‌تواند در زیر عینک و یا سمعک نیز بروز کند.

5- نوزاد من با وجود تعویض منظم پوشک و استفاده از پودر بچه، دارای جوش‌های قرمز رنگی در ناحیه‌ی کشاله‌ی ران است، آیا او مبتلا به اگزما شده است؟

سه نوع اگزما وجود دارد که ناحیه‌ی پوشک بچه را مبتلا می‌کند. شایع‌ترین فرم آن،اگزمای تحریکی است که تقریباً تمامی کودکان را به نوعی مبتلا می‌کند. واقعیت این است که ادرار و مدفوع وقتی که به مدت طولانی در تماس با پوست قرار گیرند، محرک می‌گردند. در این نوع اگزما، چین‌های بین پاها، شکم و کشاله‌های ران قرمز و ملتهب می‌شوند. با وجود همه‌ی تلاش‌هایی که به‌منظور جلوگیری از بروز این نوع حساسیت انجام می‌دهید، ممکن است که فرزند شما مبتلا به یکی دیگر از انواع اگزما باشد ( آتوپیک یا سبورئیک). هر دو نوع اگزما، تمایل به درگیری چین‌های پوستی در پاها را دارند. اگزمای آتوپیک خیلی به ندرت ناحیه‌ی پوشک را درگیر می‌کند و معمولاً ضایعات، بسیار خارش‌دار هستند. علاوه بر این ممکن است که شما این ضایعات را در سایر چین‌های بدن مانند پشت زانوها و یا جلوی آرنج‌ها نیز مشاهده کنید. در مقابل، اگزمای سبورئیک خارش ایجاد نمی‌کند اما همراه با پوسته‌های زرد و چرب بر روی سر است ( کلاه گهواره‌ای).

6- 45 ساله هستم و قبلاً هیچ‌گونه مشکل پوستی نداشتم. اما اکنون بر روی پاها و دست‌هایم بثورات پوسته پوسته، گرد و خارش‌داری به وجود آمده است که پزشک عمومی من آن‌ها را اگزما تشخیص داده است. آیا این تشخیص صحیح است؟ بله این تشخیص می‌تواند صحیح باشد؛ البته پزشک شما قطعاً علل دیگری مانند عفونت پوستی و پسوریازیس را هم در نظر گرفته است. این الگو، اگزمای دیسکوئید (مدور) نام دارد. علت اصلی این نوع اگزما هنوز در حال بررسی است، اما استرس‌های طولانی مدت و عفونت‌های موضعی می‌توانند در ایجاد آن مؤثر باشند. همان‌طور که متوجه شده‌اید، تظاهر قرمز رنگ موضعی بر روی اندام‌ها در سنین40 تا 50 سالگی بروز می‌کند و شیوع آن در مردان نیز شایع‌تر است.برخلاف اگزمای آتوپیک، تمایل به سطح خارجی اندام‌ها دارد و بیشتر به‌صورت پلاک‌های گرد ظاهر می‌شود. قطر این پلاک‌ها معمولاً 5 سانتی‌متر و یا کمتر است و اگر از نزدیک به آن‌ها نگاه کنید، تاول‌های کوچکی را بر روی آن‌ها خواهید دید. سطح زیرین این پلاک‌ها ضخیم می ‌شوند. اگزمای دیسکوئید بسیار مقاوم و درمان آن نیز سخت است، بنابراین برای مدت‌های طولانی باقی می‌ماند.

7- من در کودکی دچار اگزما بودم، اما تا این اواخر از بین رفته بود تا این‌که مجدداً بر روی دست‌هایم ظاهر شد. دلیل این امر چیست؟

شواهد نشان می‌دهد که شما بر اثر تماس با مواد محرک شیمیایی مبتلا به نوعی اگزما شده‌اید که اگزمای تماسی تحریکی نامیده می‌شود و تماس با مواد محرک شیمیایی شایع‌ترین علت این نوع اگزما است (شاید80 درصد موارد). علت دیگر می‌تواند آلرژی باشد. مواد محرک قوی باعث ایجاد واکنش سریع و مشخص در پوست تمام افراد می‌شود اما مواد محرک ضعیف‌تر به ماه‌ها و یا سال‌ها تماس برای ایجاد این نوع واکنش نیاز دارند. همان‌طور که متوجه شدید، اگزما معمولاً دست‌ها و ساعدها را به عنوان شایع‌ترین سطح تماس بدن با پاک‌کننده‌ها، روغن‌های صنعتی، حلال‌ها و غیره درگیر می‌کند. بسیاری از افرادی که دارای پوست خشک و یا لطیفی هستند مستعد ابتلا به حساسیت‌های پوستی می‌باشند. اما تاریخچه‌ی اگزمای آتوپیک شما،این احتمال را دو برابر می‌کند.

8- آیا اگزمای دست با سایر اگزماها متفاوت است؟

طبق مطالعات انجام شده بر روی پوست، این اگزما نیز همانند سایر اگزماها است که می‌تواند به‌علت‌های مختلف ایجاد شود. اما نکته‌ی قابل توجه این است که شایع‌ترین مکان درگیری دست‌ها هستند. سابقه‌ی داشتن اگزمای آتوپیک، تماس با مواد حساسیت‌زا و خیس بودن مداوم دست‌ها به نظر مهم‌ترین عوامل ایجاد کننده هستند و شیوع این نوع اگزما در زنان بیشتر از مردان است. محرک‌های محیطی و تماس مداوم با آن‌ها به نظر مهم‌تر از عوامل ژنتیکی هستند. اگزمای دست‌ها می‌تواند طولانی‌ترین نوع اگزما باشد، به‌خصوص اگر در سنین جوانی ایجاد شود. در انگلستان بیشتر از یک درصد جمعیت جوان مبتلا به این نوع اگزما هستند.

9- پسر من بثوراتی شبیه اگزما دارد، اما این بثورات فقط در اطراف‌دهانش است. دلیل ایجاد این ضایعات چه چیزی می‌تواند باشد؟

این ضایعات می‌توانند نوع دیگری از اگزمای تحریکی باشند. اگر این ضایعات به‌صورت قرمز، خشک، همراه با ترک و یا شکاف باشد احتمالاً اگزمای” لب- لیسیدن“ است. هم‌چنین این نوع اگزما می‌تواند به‌خاطر مواد محرک و یا حتی در اثر حساسیت به خمیردندان ایجاد شود.

10- در زیر بند ساعتم دچار اگزما شده‌ام که در جای دیگری از بدنم این ضایعات وجود ندارد.آیا علت این موضوع می‌تواند نوعی آلرژی باشد؟

اگر بند ساعت از جنس فلز باشد، شما ممکن است به نیکل حساسیت داشته باشید و احتمالاً مبتلا به اگزمای” تماسی آلرژیک“ هستید. این نوع اگزما از جهات مختلف با اگزمای تماسی تحریکی متفاوت است. این نوع اگزما به علت اختلال در سیستم ایمنی بدن ایجاد می‌شود نکات مهمی‌که درباره‌ی این نوع اگزما باید دانست عبارت‌اند از:

· تماس قبلی برای ایجاد پاسخ حساسیت باید وجود داشته باشد.

· واکنش فقط به ماده‌ی خاص ایجاد می‌شود.

· در تمام مناطق پوست هنگامی که حساسیت اتفاق می‌افتد، واکنش نشان می‌دهند

0
نظرات
    ارسال نظر
    برگشت به بالا