Loading...

انواع دست بافته ها

|
انواع دست بافته ها
دست بافته های بافندگان ایران

"انواع  دست بافته ها"

    دست بافته های ایرانی دارای تنوع بسیار است. بر روی دارهای ساده ی روستایی و عشایری، چه بر روی زمین (افقی) و چه بر دارهای ایستاده (عمودی) که در تمام نقاط ایران متداول است انواع گوناگون دست بافت ها تولید می گردد. دست بافته های هر منطقه یا اقلیم بیانگر جنبه ای از هویت فرهنگی مردمان همان مناطق يا اقلیم هاست. میتوان گفت آنها فرهنگ و آداب و رسوم خویش را بر سطح بافته های زیبای خود تصویر می کنند؛ گاه از زندگیشان میگویند، گاه از طبیعتی که از آن بهره مند میشوند و گاه شادمانی ها و غم هایشان را بر سطح بافته ها به نوعی ابراز میکنند که تجلیل گر افکار و روحیات آنان است. دست بافته های مناطق گوناگون هریک ویژگی های منحصر به فرد خود را از نظر نقش و رنگ و اندازه و شیوه ی بافت و کاربرد آن داراست. البته مشابهت هایی هم میان دستبافت ها یافت می شود با این حال بافته های هر منطقه به گونه ای است که با نام خاص و بومی خود بیانگر تعلق آن به مردمان همان منطقه است. بدیهی است باشناخت نصبی دست بافت ها و کسب تجربه های عملی نگرشی جستوجوگر و آگاهانه، نسبت به آنها خواهیم داشت.

"گلیم"

    گلیم دستبافته ای است پودنما و بدون پرز که هم بر دار افقی و هم بر دار عمودی بافته میشود. عبور پودها از لابه لای نخ های تار و کوبیده شدن و قرار گرفتن پودها بر یکدیگر نقوش گلیم را تشکیل می دهند. گلیم بافته ای دو رویه است که درهردو طرف آن نقشها و رنگها یکسان اند. گلیم به عنوان زیرانداز، پوشش، پرده و... به کار می رود و موارد استفاده ی گوناگون دارد. در دوره هایی از زندگی بشر گلیم در زندگی روزمره نقش کاربردی داشت و از آن نه تنها به عنوان پوشش کف، پرده ی اتاق ها و ورودی ها پوشش دیوار، حیوانات و... استفاده می شد بلکه گاهی حتی ثروت خانواده به صورت گلیم نگهداری میشد تا جایی که به هنگام قحطی اين ثروت را با غلات و دیگر مایحتاج مبادله می کردند. بافت گلیم در میان ایلات و عشایر و روستاییان ایران از گذشته تا امروز متداول بوده است. اینان، امروزه، علاوه بر بافت گلیم جهت تأمین نیازها و مصارف خویش، نسبت به عرضه ی مازاد تولید خود برای فروش و يا تبادل استفاده میکنند. گلیم حتی به عنوان بخشی از جهیزیه و مهریه در تشکیل خانواده ها نقش ایفا می کند ؛ برای مثال بسیاری از دختران ایلات و عشایر بافته هایی را جهت استفاده در زندگی مشترک آینده ی خود می بافند.

"قالی"

    تجربه ی بافتن در سیر تکامل خود منجر به پیدایش بافته ای جدید گردید که امروزه آن را به نام قالی می شناسیم. قالی بافته ی پرزداری است که با گره خوردن نخ ها بر روی تارها و سپس عبور نخ های پود از لابه لای تارها شکل می گیرد. این تعریف از قالی حداقل نشانگر پیچیدگی بافت قالی نسبت به گلیم می باشد. شاید پس از آنکه بیشتر از بافته ها و تفاوت های آنان بیاموزیم بتوانیم آنرا صرفاً بافته ای پرزدار تعریف کنیم.

"کردستان"

     قالی بافی در مناطق کوهستانی غرب ایران در شهرستانهای سنندج، کرمانشاه، بیجار، قروه، سقز، بانه، تکاب، بوکان و سنقر متداول است. بافت قالی در این مناطق معمولاً بر روی دارهای گردان تبریزی و با گره ی متقارن صورت می گیرد. در منطقه ی سنندج و اطراف آن استفاده از نقش ماهی و بته یا رنگهای تند لاکی و زمینه های سرمه ای تیره به فراوانی مشاهده می گردد. ضمن آن که به کارگیری نقوش هندسی و گل فرنگ نیز در قالی های منطقه متداول است. قالیباقی در بیجار و یا دیگر مناطقی که با تقلید از سبک بیجار قالی می بافند اندکی متفاوت است. قالی های بیجار بسیار فشرده و مقاوم می باشند. هرچند بیجار و کردستان در گذشته ایی نه چندان دور دارای نقوش متنوعی بوده اند اما امروزه قالی های بافت منطقه ی بیجار بیشتر دارای نقش ماهی است که به ماهی افشار اشتهار دارد. در قالیبافی کرمانشاه و سنقر نیز از طرح ها و نقوش هندسی و نیمه هندسی استفاده می کنند و رنگ های لاکی و قهوه ای و کرم در بیشتر قالی های این مناطق مشاهده می گردد.

"نگهداری و حفاظت قالی و گلیم"

به خوبی می دانم که هنر فرش بافی کشور ما ایران یکی از هنرهای سرآمد در جهان است و ارزشهای والای هنری قالی ایران جایگاه ویژه ای به آن داده و لذا بر اهمیت حفظ و نگهداری
این هنر افزوده است. به همین جهت لازم است به مواردی چند که موجب وارد شدن خسارات و لطمات جدی بر فرش دستباف می گردد و راه های جلوگیری از آن اشاره کنیم :

الف: نباید اشیایی را که دارای پایه های تیز فلزی وچوبی هستند بر روی فرش قرار داد. زیرا به مرور موجب سوراخ شدن ویا شکستگی شدید پرز قالی میشود و در صورتی که از قرار دادن چنین اشیایی بر روی فرش ناگزیر هستیم باید حتما زیر نوک تیز آن مانعی قرار دهیم .
ب: نباید فرش را در محلهای مرطوب پهن و یا انبار کنیم.
قرار دادن گلدان گیاهان طبیعی و نشت تدریجی آب از آن موجب پوسیدگی شدید الباف پنبه ای فرش میشود. هرگونه رطوبت ناشی از لوله های کف اتاقها، رادیاتور شوفاژ، درز پنجره ها ویا درها می تواند موجب پوسیدگی تدریجی فرش گردد.
ج: نفوذ آب به فرش علاوه بر پوسیدگی می تواند موجب اختلاط رنگها شود که در این صورت لطمه ی جبران ناپذیری بر کیفیت فرش وارد میکند. به همین جهت در صورت آب دیدگی
فرش ضرورت دارد آب اضافی آن جمع آوری و زدوده شود سپس قسمت مرطوب شده در معرض هوا و نور ملایم آفتاب قرار گیرد و یا با کمک سشوار (درجه کم) محل مرطوب را از پشت و رو خشک نمود.

د: عدم توجه به پاکیزگی محیطی که فرش در آن پهن شده موجب انباشت گرد و غبار و خاک در لابلای پرزهای قالی می گردد که خود شرایط مناسبی را جهت زیست حشراتی مانند: بیدکه به شدت به پشم لطمه می زندفراهم می کند. به همین جهت رفت و روب به موقع قالی می تواند ضامن سلامتی و بقای آن گردد.

ه: حتی المقدور بایستی از شستوشوی قالی در منازل و استفاده از شوینده های متداول خودداری شود چون احتمال اختلاط رنگ قالی بسیار است؛ این کار بهتر است در کارخانه های شست و شوی قالی صورت گیرد که با استفاده از شوینده های مناسب(ضعیف)وآب گیری قالی توسط دستگاه، کیفیت شستو شوی مناسبتری دارد.
و: قسمتی از فرشهای پهن شده در زیر پا بیشتر پا خور دارد که موجب خواهد شد به مرور از تراکم الیاف در قسمتهای پا خورده کاسته و فرش نازک شود. از این رو بهتر است با تغییر جهت فرش های پهن شده هر چند ماه یکبار امکان پاخوردگی سایر قسمت های فرش به وجود آید تا فرش متعادل و یکسان شود.

ز: به هنگام جابه جایی فرش حتی المقدور از تا زدن آن خودداری شود. بهتر آن است که فرش را با لوله نمودن آن جابه جا کنیم تاموجب شکستگی یا پارگی قالی نشود.
ح: به هنگام انبار کردن فرشها برای زمان طولانی بکارگیری مواد شیمیای مانند نفتالین جهت دور نگهداشتن حشرات موذی ضرورت دارد و اگر رایحه ی نفتالین موجب آزار شود می توان مانند گذشتگان جهت دفع حشرات از برگ تنباکو نیز استفاده کرد.
ت: از قرار دادن یا پهن کردن فرش در محیط های مجاور گچ و آهک باید اجتناب شود چون موجب پوسیدگی و لطمه دیدن جدی فرش می گردد.

بهروز رحمانیان

0
نظرات
    ارسال نظر
    برگشت به بالا